وبلاگ
اشتراک گذاری :
مدیریت آخور و اهمیت تکنیک Push-Up در تغذیه گاوهای شیری
مدیریت آخور یکی از عوامل مهم در افزایش مصرف خوراک و بهبود عملکرد گاوهای شیری است. حتی یک جیره کاملاً متعادل نیز زمانی میتواند حداکثر اثر خود را نشان دهد که خوراک بهصورت مناسب و در زمان کافی در دسترس دام قرار داشته باشد.
گاوها هنگام خوراک خوردن رفتار رقابتی دارند و این رقابت، بهخصوص پس از توزیع خوراک تازه، میتواند دسترسی یکنواخت دامها به جیره را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، نحوه توزیع خوراک، میزان دسترسی به آخور و دفعات نزدیک کردن خوراک به دام اهمیت زیادی دارد.
طبق گزارش Grant (2015)، افزایش هر یک کیلوگرم مصرف ماده خشک (DMI) میتواند در گاوهای هلشتاین با حدود ۲ کیلوگرم افزایش تولید شیر همراه باشد. بنابراین مدیریت صحیح آخور را میتوان یکی از ابزارهای مؤثر برای افزایش بهرهوری گله دانست.
چه عواملی گاو را به مصرف بیشتر خوراک تحریک میکنند؟
سه عامل مهم در تحریک رفتار خوراکخوری گاو شامل ارائه خوراک تازه، پوشآپ (Push-Up) یا نزدیک کردن مجدد خوراک به دام و برنامه دوشش است.
خوراک تازه معمولاً باعث افزایش مراجعه گاوها به آخور میشود. اما تنها ریختن خوراک تازه کافی نیست؛ خوراک باید در ساعات بعدی نیز بهطور یکنواخت و در فاصله مناسب از دام قرار داشته باشد.
تعداد دفعات خوراکدهی
توزیع TMR در دو نوبت روزانه میتواند تأثیر مثبتی بر مصرف خوراک و عملکرد تولیدی داشته باشد. در مطالعه Sova و همکاران (2013)، دو بار خوراکدهی در روز باعث شد خوراک مدت بیشتری در دسترس گاوها قرار بگیرد و جداسازی اجزای جیره کاهش پیدا کند. در این شرایط مصرف ماده خشک حدود ۱.۴ کیلوگرم و تولید شیر حدود ۲ کیلوگرم در روز افزایش یافت.
با این حال، افزایش تعداد دفعات خوراکدهی همیشه به معنی عملکرد بهتر نیست. DeVries و همکاران (2005) گزارش کردند افزایش دفعات خوراکدهی به چهار یا پنج نوبت در روز میتواند مصرف ماده خشک و زمان استراحت گاو را کاهش دهد.
شرایط محیطی نیز باید در تصمیمگیری در نظر گرفته شود. در دورههای استرس حرارتی، توزیع مکرر خوراک میتواند به کاهش جداسازی اجزای جیره و حفظ مصرف خوراک کمک کند.
در دامداریهایی که برنامه خوراکدهی بر پایه دو وعده در روز تنظیم شده است، میتوان حدود ۴۰ درصد خوراک را در نوبت صبح و ۶۰ درصد را در نوبت عصر در اختیار دام قرار داد (Hart et al., 2014).
Push-Up چیست و چرا اهمیت دارد؟
پس از توزیع TMR، گاوها هنگام خوردن خوراک بخشی از جیره را به سمت جلو هل میدهند. در نتیجه بهمرور مقداری از خوراک از دسترس دام خارج میشود.
Push-Up یا پوشآپ خوراک به عملی گفته میشود که طی آن خوراک موجود در آخور دوباره به سمت گاوها نزدیک و در طول آخور مرتب میشود.
این کار در ظاهر بسیار ساده است، اما میتواند رفتار خوراکخوری گاوها را تحت تأثیر قرار دهد. Bach و همکاران (2008) گزارش کردند گلههایی که در آنها خوراک بهطور منظم پوشآپ میشد، در مقایسه با گلههایی که این کار در آنها انجام نمیشد، بهطور میانگین بیش از ۳.۵ کیلوگرم شیر بیشتری تولید میکردند.
ارتباط پوشآپ با سلامت شکمبه و چربی شیر
افزایش تعداد وعدههای خوراکخوری در طول شبانهروز میتواند به یکنواختتر شدن الگوی مصرف خوراک کمک کند. مصرف خوراک در وعدههای کوچکتر و منظمتر، نوسانات pH شکمبه را کاهش داده و شرایط مناسبتری برای تخمیر شکمبهای ایجاد میکند.
این موضوع میتواند در حفظ چربی شیر نیز مؤثر باشد.
در مقابل، زمانی که گاو برای مدت طولانی به خوراک دسترسی نداشته باشد، احتمال مصرف یک وعده بزرگ پس از دوره گرسنگی افزایش پیدا میکند. چنین الگویی میتواند افت سریعتر pH شکمبه را به دنبال داشته و خطر اسیدوز تحتحاد شکمبهای (SARA) و کاهش چربی شیر را افزایش دهد.
بنابراین هدف از Push-Up فقط نزدیک کردن خوراک به گاو نیست؛ بلکه ایجاد دسترسی یکنواختتر و مستمر به جیره در طول شبانهروز است.
اهمیت Push-Up در فصل گرم
در ماههای گرم سال، مدیریت خوراک اهمیت بیشتری پیدا میکند. باقی ماندن TMR بهصورت تودهای در آخور میتواند شرایط را برای افزایش دمای خوراک و افت کیفیت آن فراهم کند.
زیر و رو کردن و توزیع مجدد خوراک در طول آخور میتواند از تجمع خوراک در نقاط مشخص جلوگیری کرده و به حفظ یکنواختی جیره کمک کند. این مسئله بهخصوص در دورههای استرس حرارتی که مصرف خوراک گاو بهطور طبیعی تحت فشار قرار میگیرد، اهمیت بیشتری دارد.
بهترین زمان برای Push-Up چه زمانی است؟
یکی از مهمترین دورهها برای مدیریت آخور، ساعات ابتدایی پس از توزیع خوراک تازه است. در یک تا دو ساعت اول بعد از خوراکدهی، رقابت گاوها برای دسترسی به خوراک بیشتر است (Grant, 2015).
در مطالعه Armstrong و همکاران (2008)، انجام Push-Up دو بار در ساعت در دو ساعت ابتدایی پس از خوراکدهی، در مقایسه با یکبار در ساعت، با حدود ۱.۸ کیلوگرم افزایش تولید شیر و بهبود بازده خوراک همراه بود؛ بدون اینکه زمان استراحت گاوها تحت تأثیر منفی قرار بگیرد.
بنابراین ساعات اولیه پس از خوراکدهی را میتوان یکی از مهمترین زمانها برای اجرای منظم پوشآپ در نظر گرفت.
آخور نباید برای مدت طولانی خالی بماند
مدیریت آخور تنها به دفعات خوراکدهی یا Push-Up محدود نمیشود. مدت زمانی که گاو بدون دسترسی مناسب به خوراک باقی میماند نیز اهمیت زیادی دارد.
طبق گزارش Schutz و همکاران (2006)، انگیزه گاو برای مصرف خوراک پس از حدود سه ساعت افزایش پیدا میکند. بر همین اساس بهتر است شرایطی فراهم شود که گاوها برای مدت طولانی بدون خوراک قابل دسترس باقی نمانند.
Collings و همکاران (2011) نیز گزارش کردند زمانی که گاوها حدود ۱۰ ساعت، معمولاً طی شب، بدون خوراک باقی میمانند یا دسترسی آنها به آخور محدود میشود، مصرف ماده خشک میتواند حدود ۱.۵ کیلوگرم در روز کاهش پیدا کند.
اهمیت دسترسی شبانه به خوراک نیز قابل توجه است. در مطالعه Matzke و Grant (2002)، دسترسی نامحدود گاوها به خوراک در فاصله ساعت ۱۲ شب تا ۶ صبح با حدود ۳.۵ کیلوگرم افزایش تولید شیر و افزایش زمان استراحت همراه بود.
یک برنامه کاربردی برای مدیریت بهتر آخور
برای بهبود مصرف ماده خشک، لازم نیست همیشه تجهیزات پیچیده یا سرمایهگذاری سنگینی انجام شود. اصلاح روتین روزانه خوراکدهی میتواند نقطه شروع مناسبی باشد.
مدیران دامداری میتوانند این موارد را در برنامه مدیریت آخور در نظر بگیرند:
- فراهم کردن دسترسی مستمر گاوها به خوراک
- توزیع TMR تازه در دو نوبت روزانه
- انجام Push-Up تقریباً هر ۳۰ دقیقه طی دو ساعت ابتدایی پس از خوراکدهی
- جلوگیری از خالی ماندن آخور برای بیش از سه ساعت
- هدفگذاری برای حدود ۳ درصد خوراک باقیمانده در آخور
- توجه ویژه به دسترسی شبانه گاوها به خوراک
- افزایش دقت مدیریت خوراک در دورههای استرس حرارتی
اجرای صحیح این اقدامات میتواند بدون نیاز به سرمایهگذاری قابل توجه، مصرف ماده خشک را تا حدود ۰.۵ کیلوگرم به ازای هر رأس در روز افزایش دهد.
جمعبندی
Push-Up یکی از سادهترین اقدامات مدیریتی در گاوداری است، اما اهمیت آن نباید دستکم گرفته شود. نزدیک کردن منظم خوراک به گاو باعث میشود دام در ساعات بیشتری از شبانهروز به جیره دسترسی داشته باشد و احتمال ایجاد فاصلههای طولانی بین وعدههای خوراکخوری کاهش پیدا کند.
در کنار Push-Up، زمانبندی صحیح توزیع خوراک، جلوگیری از خالی ماندن طولانیمدت آخور، مدیریت خوراک در ساعات شب و توجه به شرایط استرس حرارتی میتواند الگوی مصرف خوراک را بهبود دهد.
در نهایت، مدیریت موفق آخور به یک اصل ساده برمیگردد: خوراک مناسب باید نهفقط در آخور، بلکه در زمان مناسب و در فاصله قابل دسترس برای گاو قرار داشته باشد.
